Đề án giãn dân phố cổ được kích hoạt lại và làn sóng chuyển cư sang bờ bên kia sông Hồng

Đề án từng “đóng băng” nay được khởi động lại. Vào giữa năm 2019, kế hoạch giãn dân phố cổ chính thức được triển khai trở lại sau nhiều năm gần như rơi vào trạng thái “ngủ quên”. Trước mốc này, từ năm 1998, UBND TP Hà Nội đã công bố dự án di dân khu phố cổ.

Mục tiêu cốt lõi của đề án là giảm mật độ dân số cơ học tại khu phố cổ, từng bước nâng điều kiện sống cho người dân, đồng thời phục vụ công tác bảo tồn, tôn tạo khu phố cổ và phát huy các giá trị di sản vật thể của Thủ đô. Ở góc độ kinh tế, giãn dân gắn với tôn tạo phố cổ còn được kỳ vọng nâng chất lượng dòng khách du lịch đến thành phố, cả về số lượng lẫn thời gian lưu trú.

Theo Ban quản lý phố cổ Hà Nội, mục tiêu của dự án đến năm 2020 là di dời khoảng 30.000 người ra khỏi khu vực, đưa mật độ dân số từ mức hiện tại 84.000/km2 xuống còn 50.000/km2.

Việc thúc đẩy đề án giãn dân một cách mạnh mẽ và nhanh hơn là yêu cầu cấp thiết, bởi đã đến thời điểm cư dân phố cổ cần thêm động lực để chọn một cuộc sống mới chất lượng hơn, thay vì tiếp tục đối mặt nguy cơ mất an toàn do nhà ở xuống cấp.

Một căn nhà trên phố Nguyễn Hữu Huân hiện ở tình trạng hư hỏng rõ rệt. Nhìn một cách khách quan, sau gần 20 năm thực hiện đề án, thực trạng khu phố cổ vẫn lặp lại: mật độ dân cư dày đặc, nhà nhỏ hẹp chen chúc trong các ngõ sâu. Tình trạng xuống cấp như tường nứt, bong tróc, thậm chí lộ cả lõi thép diễn ra khá phổ biến.

Để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của nhiều thế hệ, không ít hộ gia đình buộc phải cơi nới thêm diện tích sử dụng, điều này tiếp tục đe dọa chất lượng công trình.

Ông Chu Văn Cao (73 tuổi), một cư dân phố cổ, cho biết suốt hơn 20 năm qua ông và con trai sống trong căn nhà rộng 1m, dài 2,5m, cao 1,4m. Ông chia sẻ rằng mọi sinh hoạt cá nhân đều phải xuống sân tập thể trong ngõ; ngay cả bữa ăn của hai cha con cũng thường tranh thủ ở chỗ làm vì căn nhà nhỏ đến mức nằm ngủ còn khó, chưa nói đến nấu nướng.

Không riêng trường hợp của ông Cao, hàng nghìn hộ dân phố cổ vẫn chấp nhận bám trụ trong những căn nhà chật chội, sâu trong ngõ hẻm có diện tích chưa tới 10m2. Thực tế, tình trạng chất lượng sống xuống cấp nghiêm trọng của cư dân phố cổ không phải chỉ mới xuất hiện gần đây. Vụ sập nhà tại 56 Hàng Bông vào tháng 7/2.